ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު އަލްއުސްތާޛު ޢަބްދުﷲ ދީދީ ޓްވިޓަރގައި ކުރި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އިއްޔެ މުއިއްޒު ގެންނެވި "އެންޓި ޑިފެކްޝަން" އާ ގުޅޭ ބަދަލަކީ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 4 ވަނަ މާއްދާގައި ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ "ރައްޔިތުންގެ ބާރު" ނުވަތަ "ރައްޔިތުންގެ ސިޔާދަތު" ގެއްލޭގޮތަށް ފަރުމާކުރެވިފައިވާ އިޞްލާޙެކެވެ.
އިޞްލާޙުގެ ޚުޠޫރާތްތައް
އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ރައްޔިތުންގެ ސިޔާދަތުގެ މަބްދައަކީ "ސޫޕްރާ ކޮންސްޓިޓިއުޝަނަލް" ޕްރިންސިޕަލްއެކެވެ. އެ މަބްދައާ ޚިލާފަށް ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ވެސް ބަދަލު ނުގެނެވޭނެއެވެ. އަދި މި މަބްދައާ ތަޢާރުޟުވާގޮތަށް ޤާނޫނުއަސާސީ އިޞްލާޙުކުރުމުގައި ކަނޑައެޅޭ ނައްޞުތަކަކީ "ކޮންސްޓިޓިއުޝަނަލް ލެޖިޓިމެސީ" ލިބިގެންވާ ނައްޞުތަކެއް ނޫނެވެ.
ދުނިޔޭގެ ޑިމޮކްރަސީތަކުގެ އުސޫލުތައް
އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުން، "އެންޓި ޑިފެކްޝަން" ޤާނޫނުތަކަކީ ކުރިއަރާފައިވާ ގިނަ ޑިމޮކްރަސީތައް ބަލައިގަންނަ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އަދި މިފަދަ އުސޫލުތައް ގެންގުޅޭ ބައެއް ނިޒާމުތަކަކީ "ޕާލަމަންޓަރީ" ނުވަތަ "ސެމީ ޕާލަމަންޓަރީ" ނިޒާމުތަކެވެ. އެފަދަ ނިޒާމުތަކުގައި މި އުސޫލުތައް ބޭނުންކުރަނީ ޕާލަމެންޓަރީ މެޖޯރިޓީ ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން ސަރުކާރުގެ ދެމިއޮތުމަށް ހުރަސްއެޅިގެންދާތީއެވެ.
ރިޔާސީ ނިޒާމާ ނުގުޅޭ އުސޫލު
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ ފަދަ ރިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ސަރުކާރު އުފަންވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ނޫނެވެ. އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެޖޯރިޓީއާއި ސަރުކާރުގެ ވުޖޫދާއި ދެމިއޮތުމާ ދެމެދު އޮންނަންޖެހޭ އެއްވެސް ދުސްތޫރީ ގުޅުމެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް، މި އިޞްލާޙާއެކު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަކީ އޭގެ އިޚްތިޞާޞްތައް ފުރިހަމައަށް އަދާކުރާ ބާރެއްގެ ގޮތުގައި އޮތުން ނިމުމަކަށް އައިސް، "ޑިސްފަންކްޝަނަލް" ބާރަކަށް ބަދަލުވެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ.
އިޞްލާޙު ގެނެވުނު ގޮތުގެ މައްސަލަ
އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، "އެބްނޯރމަލް" އިޖްރާއާތުތަކެއްގެ ދަށުން ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އިޞްލާޙު ގެނައުމަކީ ތަހުޒީބު މުޖުތަމަޢެއްގައި ކަން ހިނގައިގެންވާނެ ގޮތެއް ނޫނެވެ. އެންމެ ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި އިޞްލާޙު ހުށަހަޅައި، އިޞްލާޙަށް ބަހުސްކޮށް، އިޞްލާޙު ފާސްކޮށްފައިވަނީ ނޭދެވޭ ނުފޫޒުގައި ޖެހުން ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ޟަރޫރަތެއް އޮވެގެން ނޫނެވެ.
ހުށަހެޅިފައިވާ ހައްލު
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގައި "ޑައިރެކްޓް ޑިމޮކްރަސީ" އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް ރައްޔިތުންގެ ބާރު ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، "ރިކޯލް ރެފްރެންޑަމް" ތަޢާރަފްކޮށް އިންތިޚާބީ މެންބަރުން ވަކިކުރުމުގެ ބާރު އިންތިޚާބީ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބިދިނުމާއެކު، ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ މުހިންމުކަން މިހާރުވަނީ އިތުރުވެފައެވެ.
ނިންމުން
ކުރީގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުގެ ވިދާޅުވުންތަކުން އެނގޭގޮތުގައި، މި އިޞްލާޙަކީ ރައްޔިތުންގެ އަސާސީ ޙައްޤުތަކަށް އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރަސީއަށް ނުރައްކާތެރި ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްދޭނެ އިޞްލާޙެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މިނިވަންކަމަށް އަދި ރައްޔިތުންގެ ސިޔާދަތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުންތަކަކީ ވަރަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެކެވެ.