ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އާރަށަށް ކުރައްވާފައިވާ ދަތުރުތަކުގެ ދިރާސާ
ތިރީގައި މިގެނެސްދެނީ, ރާއްޖޭގެ ރައީސްކަމަށް ވަޑައިގެންނެވުމަށްފަހު, މުއިއްޒުއާއި ސާޖިދާގެ އިތުރުން އާއިލީ ފަރާތްތަކާއި, ގާތް ރައްޓެހިންނާއި, ދެމަފިރިންގެ ދަރީންގެ ސްކޫލްކުދިން ހިމެނޭގޮތުން އާރަށަށް ކޮށްފައިވާ ދަތުރުތަކާއި އަދި އެރަށް ބޭނުން ކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މައްޗަށް "ހަސަން ކުރުސީ" ކޮށްފައިވާ ދިރާސައިން އާންމުކޮށްފައިވާ މައުލޫމާތުތަކުގެ މައްޗަށް އެކުލަވާލާފައިވާ ލިޔުމެކެވެ.
"ހަސަން ކުރުސީ"ގެ ދިރާސާ އޭނާ ތައްޔާރު ކޮށްފައިވަނީ, މުއިއްޒުއާއި ސާޖިދާއާއި, އާއިލާ އަދި ރަށްޓެހިމް އާރަށަށް އުފުލުމުގައި ޝާމިލްވި ސިފައިން ފޯރުކޮށްދީފައިވާ މައުލޫމާތުގެ މައްޗަށެވެ.
ތަޢާރަފް
މި ލިޔުމަކީ ރައީސް މުޢިއްޒު އަދި ފަސްޓް ލޭޑީ ސަޖިދާ 2023 ޑިސެމްބަރުން ފެށިގެން 2025 މާރިޗު ނިޔަލަށް ރިޔާސީ ރިސޯޓް އައިލެންޑް ކަމުގައިވާ އާރަށަށް ކުރައްވާފައިވާ ދަތުރުތަކުގެ މައުލޫމާތު އެކުލެވޭ ދިރާސާއެކެވެ. މި މައުލޫމާތު އެއްކުރެވިފައިވަނީ ހަސަން ކުރުސީގެ ފަރާތުން އެމް.އެން.ޑީ.އެފްގެ މުވައްޒަފުންގެ ފޯނުތަކުގައި ރެކޯޑް ކުރެވިފައިވާ ޑޭޓާއަށް ބިނާކޮށެވެ.
ދަތުރުތަކުގެ އާންމު ނަމޫނާ
ރައީސް މުޢިއްޒު އަދި ފަސްޓް ލޭޑީ ސަޖިދާ އާންމު ގޮތެއްގައި އާރަށަށް ދަތުރު ކުރައްވަނީ ކޮންމެ ހަފްތާއެއްގެ ހޯމަ، ބުދަ އަދި ބުރާސްފަތި ދުވަހުއެވެ. ބުރާސްފަތި ދުވަހު ދަތުރު ކުރައްވާނަމަ، އާންމުކޮށް ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ މެންދުރު 2:00 އާ ހަމައަށް ރަށުގައި ހުންނަވައެވެ. މި އާދަކާދައަށް ޢަމަލު ކުރެވެނީ ބޭރު ޤައުމުތަކަށް ދަތުރު ކުރައްވާ ވަގުތުތަކާއި ރަސްމީ ރަށުތެރޭގެ ދަތުރުތަކުގައި ނޫން އެހެން ވަގުތުތަކުގައެވެ.
ދަތުރުތަކުގެ ބޭނުން
ހޯމަ އަދި ބުދަ ދުވަހުގެ ދަތުރުތައް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ރޭވިފައިވަނީ ފުޓްބޯޅަ މެޗުތަކަށެވެ. މި މެޗުތަކުގައި ގިނަ ވަޒީރުން ބައިވެރިވާ ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ފަސްޓް ލޭޑީ ސަޖިދާއަކީ މި ކުޅިވަރުގައި ބައިވެރިވާ ހަމައެކަނި އަންހެން ބޭފުޅާއެވެ. އަދި އޭނާ އާންމުކޮށް ގޯލްކީޕަރުގެ ދައުރު އަދާ ކުރައްވައެވެ.
ހަފްތާ ބަންދުގައި ރައީސްގެ ދަރިން އެ ބޭފުޅުންނާއެކު ދަތުރު ކުރައްވާ ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެ ކުދިން އެ ކުދިންގެ ކްލާސް މޭޓުން ވެސް ގެންދަވައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ސަޖިދާގެ އުޚްތު، އޭނާގެ ސެކްރެޓަރީ ލުބާބާ، އަދި އޭނާގެ ގާތް ރަހުމަތްތެރިން ކަމުގައިވާ ޖަމީލާ އަދި ނަޝްވާ ގިނަ ފަހަރު މި ދަތުރުތަކުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަންނަވައެވެ. އަދި ސަޖިދާގެ ފަރާތުން އިޤްބާލްގެ މައްޗަށް ނަޒަރު ބަހައްޓަވާ އަންހެން ބޭފުޅަކު ވެސް މި ދަތުރުތަކުގައި ބައިވެރިވާ ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިނިސްޓަރ ރަފީޢުގެ އަނބިކަނބަލުން ވެސް ގިނަ ފަހަރު މި ގްރޫޕްގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ.
ނަމަވެސް، މި ޑޭޓާގައި އެމް.އެން.ޑީ.އެފްއިން ކުރައްވާ ދެވަނަ އަދި ތިންވަނަ ދަތުރުތަކުގެ މައުލޫމާތު ހިމެނިފައެއް ނުވެއެވެ. އާންމުކޮށް އެމް.އެން.ޑީ.އެފްއިން މީހުން އުފުލުމަށް ދަތުރުތައް ކުރެއެވެ. އަދި އެއް ދަތުރެއްގައި ބައެއް ފަހަރު ގިނަ ސްޕީޑް ބޯޓް ދަތުރުތަކެއް ހިމެނޭ ކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.
ދަތުރުތަކުގެ ތަފާސް ހިސާބު
ޖުމުލަ ދަތުރުތައް
- މުޢިއްޒު ޢާއިލާ: 281 ދަތުރު
- ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން: 141 ދަތުރު
- ޖުމުލަ: 422 ދަތުރު
މަހުން މަހަށް ދަތުރުތަކުގެ ބެހިފައިވާ ގޮތް
2023:
- ޑިސެމްބަރު: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (8)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (5)، ޖުމުލަ (13)
2024:
- ޖަނަވަރީ: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (11)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (6)، ޖުމުލަ (17)
- ފެބްރުއަރީ: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (12)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (10)، ޖުމުލަ (22)
- މާރިޗު: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (9)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (8)، ޖުމުލަ (17)
- އޭޕްރިލް: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (9)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (10)، ޖުމުލަ (19)
- މޭ: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (16)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (10)، ޖުމުލަ (26)
- ޖޫން: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (22)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (12)، ޖުމުލަ (34)
- ޖުލައި: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (22)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (11)، ޖުމުލަ (33)
- އޯގަސްޓް: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (22)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (10)، ޖުމުލަ (32)
- ސެޕްޓެމްބަރު: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (21)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (8)، ޖުމުލަ (29)
- އޮކްޓޯބަރު: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (21)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (10)، ޖުމުލަ (31)
- ނޮވެމްބަރު: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (21)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (9)، ޖުމުލަ (30)
- ޑިސެމްބަރު: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (23)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (9)، ޖުމުލަ (32)
2025:
- ޖަނަވަރީ: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (22)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (8)، ޖުމުލަ (30)
- ފެބްރުއަރީ: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (23)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (7)، ޖުމުލަ (30)
- މާރިޗު: މުޢިއްޒު ޢާއިލާ (19)، ތިމާގެ މީހުން/އެކުވެރިން (8)، ޖުމުލަ (27)
ބަދަލުތަކުގެ ތަހުލީލު
ދަތުރުތަކުގެ އަދަދަށް ބަލާއިރު، 2024 ގެ ޖޫން، ޖުލައި އަދި އޯގަސްޓް މަހުތަކުގައި އެންމެ ގިނަ ދަތުރުތައް ކުރެވިފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިއީ ގްރީޝްމު މޫސުމުގައި އާރަށަށް ކުރެވޭ ދަތުރުތައް އިތުރުވާކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ. މީގެއިތުރުން، 2023 ޑިސެމްބަރާ އަޅާބަލާއިރު 2024 ޑިސެމްބަރުގައި ދަތުރުތަކުގެ އަދަދު ދެގުނަ އިތުރުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
2025 ގެ ފުރަތަމަ 3 މަހުގައި ދަތުރުތަކުގެ އަދަދު މަޑުމަޑުން ދަށްވަމުން ދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް 2025 މާރިޗު މަހުގައި ދަތުރުތަކުގެ އަދަދު ވަނީ ކުރިއަށް ހުރި މަސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު އެންމެ ދަށް އަދަދަކަށް ވެއްޖެއެވެ.
ދިރާސާއިން ހާމަވި ކަންކަން
މި ދިރާސާއިން ދައްކާގޮތުގައި ރައީސް މުޢިއްޒު އަދި ފަސްޓް ލޭޑީ ސަޖިދާ ރިޔާސީ ގެސްޓްހައުސް ކަމުގައިވާ އާރަށަށް ކުރައްވާ ދަތުރުތަކަކީ ވަރަށް ނިޒާމީ އަދި ގަވާއިދުން ކުރައްވާ ދަތުރުތަކެކެވެ. މި ދަތުރުތަކުގައި ޢާއިލީ މެންބަރުންނާއި ގާތް ރަހުމަތްތެރިން ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވާކަމާއި، ކުޅިވަރާއި މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ޙަރަކާތްތައް ހިންގޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ދިރާސާގެ ނަތީޖާއިން އެނގޭގޮތުގައި 16 މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޖުމުލަ 422 ދަތުރު އާރަށަށް ކުރެވިފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން 281 ދަތުރަކީ ރައީސްގެ ޢާއިލާގެ މެންބަރުން ކުރެއްވި ދަތުރުތަކެވެ.
އިތުރު މައުލޫމާތު
ރައީސްމުއިއްޒު ގެ އަނބިކަބަލުން ސާޖިދާ މުޙައްމަދު އޭނާގެ ރަށްޓެހި ރަހުމަތްތެރިންނާއި ގާތްތިމާގެ އާއިލީ މީހުން ގޮވައިގެން ކޮންމެ ދުވަހަކު ހަވީރު އާރަށް ގޮސް, އެރަށުގެ ހުރުމަތް ކަނޑާ, ޕާޓީކޮށް, ”ނާޗަރަންގީ“ ކުޅުމަށް އާރަށް ބޭނުން ކުރަމުންދާކަމުގެ މައުލޫމާތު މީގެކުރިންވެސް "ދިޔަވަރު އޮންލައިން" އަށް ލިބިފައި ވެއެވެ.
އާ ރަށަކީ ރާއްޖޭގަ އެވަގުތަކު ހުންނަވާ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަކަށް ދައުލަތުން ޚާއްސަ ކޮށްފަ އޮންނަ ރަށެކެވެ. އެއީ ރައީސްގެ އަމިއްލަފުޅު އާއިލާ އެރަށުގައި ޗުއްޓީ ހޭދަކޮށްލެވޭ ގޮތަށް, ދައުލަތުގެ ޚަރަދުގައި ހަދާ, އަދި އޭގެ އިތުރުން ދައުލަތުން ޚަރަދު ކޮށްގެން ބަލަހައްޓަމުންވެސް އަންނަ ރަށެކެވެ. އާރަށުގައި ތިބޭ މުވައްޒަފުންނަކީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުން މުސާރަ ދީފައި ތިބޭ ބައެކެވެ.
”ދިވަޔަރު އޮންލައިން“ އަށް އާރަށުގެ ބައެއް މުވަޒަފުން މައުލޫމާތު ދީފައިވާ ގޮތުގައި ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ހަވީރު 4:30 ގައި, އެކީގައި ކުޅި ސަމާސާކޮށް, ކުޅިވަރު ކުޅެ އުޅޭ އަންހެން ގުރޫޕްތައް ގޮވައިގެން ސާޖިދާ އާރަށް ދެއެވެ. އަދި ސާޖިދާގެ ރައްޓެހި ރަހުމަތްތެރިން އާ ރަށުގައި ޕާޓީކޮށް, ރޭކޮށް ހެދުން މިހާރު އާންމު ކަމަކަށް ވެފައިވާކަމަށްވެސް އޮފިޝަލް ވިދާޅުވިއެވެ.
”ދިވަޔަރު އޮންލައިން“އަށް މައުލޫމާތު ދިން އޮފިޝަލް ވިދާޅުވީ ސާޖިދާގެ ރައްޓެހި ރަހުމަތްތެރިންގެ އިތުރުން އޭނާގެ އާއިލާގެ އެތައް ބަޔަކުވެސް ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އާރަށަށް ދާ ކަމަށާއި, އެފަރާތްތަކުގެ ކެއުމާއި ބުއިމާ އަދި އެނޫން ހުރިހާ ޚަރަދެއްވެސް ހަމަޖައްސަމުން ދަނީ ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުން ކަމުގައެވެ. މިއީ ރަށުގެ މުވައްޒަފުންނަށްވެސް ވަރަށް ބޮޑު އުދަގުލަކަށް ވެގެން ގޮސްފައިވާ ކަމެއްކަމަށްވެސް އޮފިޝަލް ވިދާޅުވިއެވެ.
މި ފަރާތްތަކުން އާ ރަށުގައި ޕާޓީ ކުރަމުންދާކަމަށް ވިދާޅުވަމުން އޮފިޝަލް ވިދާޅުވީ, މިއީ މީގެ ކުރީގެ އެއްވެސް ވެރިއަކު އެރަށުގެ ބޭނުން ކޮށްފައިވާ ގޮތެއް ނޫންކަމުގައެވެ. އަދި ވަކީން ޚާއްސަކޮށް ކުރީގެ އެއްވެސް ރައީސެއްގެ އަނބިކަބަލުން, މި އުސޫލުން އެއްވެސް ހަމައެއް ލަމައެއް ނެތި ”ނާޗަރަންގީ“ ކުޅުމަށް މިރަށުގެ ބޭނުން ކޮށްފައިނުވާކަމަށްވެސް އާރަށުގައި މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ މުވައްޒަފަކު ”ދިޔަވަރު އޮންލައިން“ އަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ.
މީގެ ކުރީގެ ރައީސުން އާރަށް ބޭނުން ކޮށްފައިވަނީ އަމިއްލަ އާއިލާގެ ޗުއްޓީތަކަށް އެކަނިކަމަށް އޮފިޝަލް ވިދާޅުވިއެވެ.
އާރަށަކީ ދައުލަތުގެ ޚަރަދުގައި ހަދާ, މަރާމާތުކޮށް އަދި ބަލަހައްޓަމުންދާ ރަށަކަށް ވުމާއެކު, މުއިއްޒުގެ އަނބިކަބަލުން ސާޖިދާގެ އަމިއްލަ ހިތްހަމަޖެހުމަށް, ރައްޓެރި ހަރުމަތްތެރިންނާއި އަދި ދުރުތާ ދިމާގެ އާއިލީ މީހުން ގޮވައިގެން އެ ރަށުގައި ނާޗަރަންގީ ކުޅެމުން ދިއުމަކީ, ދައުލަތުގެ މުދާ ނުހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށް, ހިންގަމުންދާ ކޮރަޕްޝަންގެ އަމަލަކަށް މެނުވީ ނުވާނެއެވެ.