މި ރިޕޯޓަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބަދަލުވަމުން އަންނަ ސިޔާސީ މަޝްރަޙަށް ބަލައި، ޕީޕަލްސް ނޭޝަނަލް ކޮންގްރެސް (ޕީއެންސީ) ގެ މަޖިލިސް މެންބަރުން ދެވަނަ ދައުރަކަށް އިންތިޚާބުވުމުގައި ދިމާވެދާނެ ގޮންޖެހުންތައް ދިރާސާކުރާ ރިޕޯޓެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ރައީސް މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުގެ މަޤްބޫލުކަން ދަށަށް ދިއުމާއި އެމަނިކުފާނުގެ ވެރިކަމުގައި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ނުހިނގުމުގެ ސަބަބުން ޕީއެންސީ މެންބަރުންނަށް ކުރިމަތިވަމުންދާ ގޮންޖެހުންތަކަށް ބަލައިލާފައިވާނެއެވެ.
ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ވަޢުދުތަކާއި ފެއިލްވުންތައް
ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި ގިނަގުނަ ވަޢުދުތައް ފުއްދުމުގައި ނާކާމިޔާބުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ފެއިލްވެފައިވާ ކޮންމެ ވައުދަކާއި އެކު، މުއިއްޒުގެ މަގުބޫލުކަން ޕީއެންސީ މެމްބަރުން ކުރިމަތީ އިންތިހާއަށް ގެއްލި ޕީއެންސީ ތެރެއިން އިތުރު ހައްލެއް ހޯދުމަށް މެމްބަރުން ތިބީ ކެތްމަދުވެފައެވެ. މިގޮތުން ބައެއް މުހިންމު ދާއިރާތަކުގައި ފެއިލްވުންތައް ފެނިގެންގޮސްފައިވެއެވެ:
ޚާރިޖީ ސިޔާސަތު
- އިންޑިއާއާއެކު ގުޅުން ބަދަހިކުރުމުގައި ބޮޑެތި ފެއިލްވުންތައް ދިމާވުން
- ސައުދީ އަރަބިއާއާއެކު ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން (އިފްތިތާޙީ ޖަލްސާގައި އެ ޤައުމުގެ އިސްވެރިއަކަށް އިޙްތިރާމް ނުކުރުން، ތުރުކީގެ ރައީސަކީ އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ލީޑަރުކަމަށް ބުނުން، ސައުދީ އެމްބަސީއަށް ނޭންގި ސައުދީގެ "ފޭކް ޕްރިންސް" އެއް ރާއްޖެ ގެނައުން)
- ޗާގޯސް ހޯދަނީ ކަމަށް ބުނެ ހެދި ދޮގު ފަޅާއަރައި ނާކާމިޔާބުވުން
- މޯރިޝަސް މައްސަލާގައި ކަނޑުން ބައެއް ގެއްލުނު ކަމަށް ބުނެ ހެދި ދޮގުކަން ފަޅާއަރައި، އެކަން ނާކާމިޔާބުވުން
- އިނގިރޭސިވިލާތާއެކު މިނިވަން ވިޔަފާރީގެ އެއްބަސްވުން ހެދުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ސިފައިންގެ އެއްބަސްވުންތައް (ހައިޑްރޯގްރަފީ ހިމެނޭގޮތަށް) ހާމަކުރުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
ޞިއްޙީ ދާއިރާ
- ޔޫރަޕް/އެމެރިކާއިން ބޭސް ގަތުމުގެ ވަޢުދު ފުއްދުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ކަނޑު އެމްބިއުލާންސްގެ ޚިދުމަތް ތަޢާރަފްކުރުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ތައިލެންޑަށް ވައިގެ އެމްބިއުލާންސް ޚިދުމަތް ތަޢާރަފްކުރުމުގެ ވަޢުދު ފުއްދުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ޔޫއޭއީ/ތައިލެންޑަށް އާސަންދަ ފުޅާކުރުމުގެ ވަޢުދު ފުއްދުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން (މަދު ބަޔަކަށް އޭގެން ފައިދާވުން)
- ތަލަސީމިއާ ކުދިންނަށް ދޭ އެލަވަންސް އިތުރުކުރުމުގެ ވަޢުދު ފުއްދުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ކެންސަރު ހޮސްޕިޓަލް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ވަޢުދު ފުއްދުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން (ޕްލޭން ބާޠިލްކުރުން)
ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް
- ފުށި ދިއްގަރު ފަޅުގެ މަޝްރޫޢު ހިންގުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ބަންކަރިންގ މަޝްރޫޢު ހިންގުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ތިނަދޫ އެއަރޕޯޓް މަޝްރޫޢު ހިންގުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ފައިބަރ އޮޕްޓިކް ކޭބަލް މަޝްރޫޢު ހިންގުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- އައްޑޫ ބްރިޖް (2024 ގައި ފެށުމަށް ރޭވިފައިވާ) ހިންގުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ތިނަދޫ-ކާޑެއްދޫ ބްރިޖް ޕްރޮޖެކްޓް ނުފެށި ނާކާމިޔާބުވުން
- ރަށްރަށުގައި ފެނާއި ނަރުދަމާގެ މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން (ގިނަ މަޝްރޫޢުތައް ހުއްޓިފައި)
- ހުޅުމާލެ ހައިވޭގެ ސޯލާ ޕެނަލްތައް ނަގައި ބަދަލުކުރުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- 55 ރަށުގައި ކައުންސިލް އޮފީސް ޢިމާރާތްކުރުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން (ކޮންޓްރެކްޓަރ ވަނީ ގެއްލިފައި)
އިޤްތިޞާދީ ދާއިރާ
- ސަބްސިޑީ އިޞްލާޙުކުރުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ޑޮލަރުގެ ރޭޓް ހިފެހެއްޓުމުގައި ބޮޑުތަނުން ނާކާމިޔާބުވުން
- ޑޮލަރުގެ ސިޔާސަތު ބަދަލުނުކުރުމުގެ ވަޢުދު ފުއްދުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން (ބޮޑެތި އިސްތިސްނާތައް ބައެއް ފަރާތްތަކަށް ދިނުމާއި ރޭޓް ދަށްކުރުން)
- ކްރެޑިޓް ރޭޓިންގ ދަށަށް ދިއުން
- އިންފްލޭޝަން ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ ވިޔަފާރިތަކުގެ ބިލްތައް ދެއްކުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ދަރިވަރުންގެ ލޯނު ދޫކުރުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން، އަދި ޓިޔުޝަންފީ އާއި އެލަވަންސް ނުލިބި ދަރިވަރުން ކޮލެޖުން ވަކިކޮށް، ހާލުގައި ޖެއްސުން
- ސައުދީ "ފޭކް ޕްރިންސް"ގެ އިންވެސްޓްމަންޓް ހޯދުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ޤަޠަރުގެ "ފޭކް ޕްރިންސް"ގެ އިންވެސްޓްމަންޓުން ރާއްޖެ ކްރިޕްޓޯކަރަންސީ ސެންޓަރަކަށް ހެދުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
- ދުބާއީ، ސިންގަޕޯރ އަދި އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ބޭއްވުނު (އަދި ރާއްޖޭގައި ބޭއްވުނު) އިންވެސްޓްމަންޓް ފޯރަމްތަކުން އިންވެސްޓްމަންޓް ހޯދުމުގައި ނާކާމިޔާބުވުން
ޕީއެންސީ މެންބަރުންނަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ގޮންޖެހުންތައް
ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ފެއިލްވުންތަކުގެ ސަބަބުން ޕީއެންސީ މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށް އަންނަނިވި ޚާއްޞަ ގޮންޖެހުންތައް ކުރިމަތިވެފައިވެއެވެ:
1. ދާއިރާތަކުގައި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ނުހިންގުން
ޕީއެންސީ މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ ދާއިރާތަކުގައި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމުގައި ބޮޑެތި ލަސްވުންތަކާއި ހުއްޓުންތައް ދިމާވެފައިވެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ ތަކުރާރުކޮށް ކުރާ ޝަކުވާތަކުގެ ތެރޭގައި ވަޢުދުވެފައިވާ މަޝްރޫޢުތައް ނުފެށުން ނުވަތަ ހުއްޓިފައިވުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން މެންބަރުން ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންނާ ކުރިމަތިލުމުގައި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވެފައިވެއެވެ.
2. ކޮރަޕްޝަންގެ މަންފާ މަދު މެންބަރުންނަށް ލިބުން
ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި ކޮރަޕްޝަންގެ މަންފާ ލިބެނީ މަދު މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށެވެ. ގިނަ މެންބަރުންނަށް މި މަންފާތައް ނުލިބޭއިރު، މުޢިއްޒު އޭނާގެ ކޮރަޕްޝަން ގިނަ މެންބަރުންނަށް ފޮރުވަމުންދާކަމަށް ބެލެވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ޕާޓީގެ އެތެރޭގައި ބައިބައިވުންތައް އުފެދެމުންދާކަމަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
3. ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ ޝަކުވާތައް އިތުރުވުން
ދާއިރާތަކުގެ ރައްޔިތުން ޕީއެންސީ މަޖިލިސް މެންބަރުންނާމެދު ކުރާ ޝަކުވާތައް އިތުރުވެފައިވެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އާސަންދައިގެ ޚިދުމަތްތަކާއި މެޑިކަލް އެހީތެރިކަން ނުލިބުމުގެ މައްސަލަތައް ގިނަވެފައިވެއެވެ. މެންބަރުންނަށް މި މައްސަލަތައް ޙައްލުކުރުމުގައި ދަތިވެފައިވަނީ ސަރުކާރުގެ އެއްބާރުލުން ނުލިބުމުގެ ސަބަބުންނެވެ.
4. ކުދި ވިޔަފާރިތަކުގެ ބިލްތައް ނުދެއްކުން
ގިނަ މަޖިލިސް މެންބަރުންނާ ގުޅުންހުރި ކުދި ވިޔަފާރިތަކުގެ ބިލްތައް އަދިވެސް ނުދެއްކިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އަހަރުތަކެއް ކުރިން ހުށަހަޅާފައިވާ އިންވޮއިސްތަކަށް ފައިސާ ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން، މެންބަރުންނަށް ދާއިރާގެ ވިޔަފާރިވެރިންގެ ތާއީދު ދަށްވެފައިވެއެވެ.
5. މުޢިއްޒު "ކައްޒާބް" ގޮތުގައި ލޭބަލްކުރެވުން
ރައީސް މުޢިއްޒަކީ އިތުބާރު ކުރެވޭނެ މީހެއް ނޫންކަމަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ރައްޔިތުން ދެކެއެވެ. "ކައްޒާބް" (ދޮގުވެރި) މީހެއްގެ ގޮތުގައި ލޭބަލްކުރެވިފައިވުމުގެ ސަބަބުން، އެމަނިކުފާނާ ގުޅިފައިވާ މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށްވެސް ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުރަމުންދެއެވެ. ރަށްރަށަށް ވަޑައިގެން ތަކުރާރުކޮށް ދާއިރާތަކުގެ ރައްޔިތުންނަށް ދޮގު ހަދާފައިވުމުން ރަށްރަށުގައި މަގުބޫލުކަން ގެއްލި މުއިއްޒުގެ އެއްވެސް ވާހަކައެއް ޤަބޫލުކުރާ ޕީއެންސީ މެމްބަރަކު ދާއިރާތަކުގައި ނެތުމުގެ ސަބަބުން، އަމުދުން މަޖިލީސް މެމްބަރުންނަށް އޮންނަ އިތުބާރު ގެއްލިފައިވެއެވެ.
6. ކޮރަޕްޝަނާއި ފައިސާ އަމިއްލަކުރުމުގެ ތުހުމަތުތައް
ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ކޮރަޕްޝަނާއި ދައުލަތުގެ ފައިސާ އަމިއްލަކުރުމުގެ ތުހުމަތުތަކަކީ ތަރައްޤީ ނުލިބުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ސަބަބުކަމަށް ރައްޔިތުން ދެކޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ޕީއެންސީ މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށްވެސް ރައްޔިތުންގެ ހިތްހަމަނުޖެހުން ކުރިމަތިވަމުންދެއެވެ.
7. ރައްޔިތުންގެ ފަގީރުކަން އިތުރުވުން
ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޙާލަތު ދަށަށްގޮސް، ގަތުމުގެ ބާރު (ޕަޗޭސިންގ ޕަވަރ) ދަށްވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންގެ ނުރުހުން އިތުރުވެ، ވެރިކަންކުރާ ޕާޓީގެ މެންބަރުންނަށް ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތައް އިތުރުވެފައިވެއެވެ.
މަޖިލިސް މެންބަރުން ހޯދަމުންދާ ޙައްލުތައް
ބައެއް ޕީއެންސީ މަޖިލިސް މެންބަރުން މި ގޮންޖެހުންތަކަށް ޙައްލު ހޯދުމުގެ ގޮތުން މުޢިއްޒާ ދުރަށް ޖެހުމުގެ ސިޔާސަތު ގެންގުޅެން ފަށާފައިވެއެވެ. މިސާލަކަށް، ހިތަދޫ މެދު ދާއިރާގެ ޕީއެންސީ މެންބަރު އަހްމަދު އަޒާން ފަދަ މެންބަރުން އެމީހުންގެ ދާއިރާތަކުގައި މުޢިއްޒާއެކު އެމީހުން ނެތްކަމާއި، ރައީސް މުއިއްޒުގެ ދޮގުހެދުމާއި ކޮރަޕްޝަނާ ގުޅިފައިނުވާކަން ދައްކުވައިދޭ ގޮތަށް މަސައްކަތްކުރަމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
މިގޮތުން ކަނޑައެޅިގެން މުއިއްޒު ކޮރަޕްޝަން ހިންގާ ކަމަށާއި، ވައްކަން ކުރަމުންދާ ކަމަށާއި، ދާއިރާ ރައްޔިތުންނަށް ތަކުރާރުކޮށް މުއިއްޒު ދޮގު ހަދަމުން ދާކަމަށް އެ ރައްޔިތުން ކައިރީ އަޒާން ދަނީ ވާހަކަ ދައްކަމުންނެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއް ގޮތުން މި ހަގީގަތް ދާއިރާގެ މެމްބަރުން ޤަބޫލުކޮށް، އަޒާން އަށް އޮތް ތާޢީދު ދަނީ ދަމަހައްޓަމުންނެވެ.
ދާއިރާތަކުގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އިޙްތިރާމާއި ލޯބި ހޯދުމަށްޓަކައި، އެހެނިހެން މެންބަރުންވެސް މިފަދަ ސިޔާސަތެއް ގެންގުޅެން ފަށަންޖެހޭކަމަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ލަސްކޮށްފިނަމަ، މިކަމަށް ބޭނުންވާ ވަގުތު ނުލިބި، ދެމީދާ ފެހި ބުޅަކަށް ވީވަރު ވެދާނެއެވެ.
ނިންމުން
ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ވެރިކަމުގައި ހުރި ގިނަގުނަ ފެއިލްވުންތަކާއި ވަޢުދު ނުފުއްދުމުގެ ސަބަބުން، އެމަނިކުފާނާ ގާތުން ގުޅިފައިވާ ޕީއެންސީ މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށް ދެވަނަ ދައުރަކަށް އިންތިޚާބުވުމުގައި ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިވާނެކަން އެއީ މިހާރު ޔަގީން ކަމެކެވެ. ރައްޔިތުންގެ ނަޒަރުގައި މުޢިއްޒަކީ އިތުބާރު ކުރެވޭނެ ވެރިއެއް ނޫންކަމަށް ވިސްނުން ބަދަލުވަމުންދާއިރު، އެކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު އެމަނިކުފާނާ ގާތުން މަސައްކަތްކުރާ މަޖިލިސް މެންބަރުންނަށް ސީދާގޮތުން ވަނީ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ.
މަޖިލިސް މެންބަރުންގެ ސިޔާސީ މުސްތަޤްބަލް ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، މުޢިއްޒުގެ ފެއިލްވުންތަކާ ދުރަށްޖެހި، އަމިއްލަ ދާއިރާތަކުގެ ތަރައްޤީއަށް މިނިވަންކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެ މަސައްކަތް ކުރެވެން ނެތް ނަމަ، ރައްޔިތުންނާއި އެކު ހުރުމުގެ މުހިންމުކަން ދެނެގަނެ މުއިއްޒު އާއި ދުރަށް ދާން ޖެހެއެވެ. އެހެންނޫންނަމަ، ރައްޔިތުންގެ ހިތްހަމަނުޖެހުން އިތުރުވެ، ކުރިއަށް އޮތް އިންތިޚާބުތަކުގައި އެ މެންބަރުން ބަލިވުމުގެ ފުރުޞަތު އިންތިހާއަށް ބޮޑެވެ. މިހާރު ރިކޯލް ވޯޓަކަށް ދިޔަޔަސް މުއިއްޒަށް %18 ވޯޓުވެސް އެއްވެސް ދާއިރާއަކުން ނުލިބޭނެއެވެ.