ދިވެހިރާއްޖެއާއި އިންޑިއާއާ ދެމެދު މި ސަރުކާރުގައި އުފެދުނު ސިޔާސީ ނުތަނަވަސްކަން ނިމުމަށްފަހު ކަމަށްފަހު، ދެގައުމުގެ ގުޅުން އާ މިސްރާބަކަށް އަނބުރާލީ 2024 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު އިންޑިއާއަށް ކުރެއްވި ރަސްމީ ދަތުރުފުޅަށް ފަހުގައެވެ. އެ ދަތުރުފުޅުގެ ތެރެއިން ރައީސް މުއިއްޒާއި އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ ސޮއިކުރެއްވި "India-Maldives Vision for Comprehensive Economic and Maritime Security Partnership" (ވިޜަން ޑޮކިއުމަންޓް) އަކީ ދެގައުމުގެ ކުރިމަގުގެ ގުޅުން ބައްޓަންކުރާނެ މައިގަނޑު ރޯޑްމެޕެވެ.
އިންޑިއާއިން ރާއްޖެއަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައި ހުންނަވާ ހައިކޮމިޝަނަރު ޖީ. ބާލަސުބްރަމާނިއަން maldivesindependent ނޫހަށް ދެއްވި އިންޓަވިއު އެއްގައި ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި ދެގައުމުގެ އިސްވެރިން އެކުލަވާލެއްވި ވިޜަން ޑޮކިއުމަންޓަކީ މިހާރު ދެގައުމުގެ ގުޅުން ކުރިއަށްދާ މައިގަނޑު އަސާސް ކަމަށެވެ.
ވިޜަން ޑޮކިއުމަންޓުގެ މައިގަނޑު ދާއިރާތައް
1. އިގްތިސާދީ އަދި މާލީ އެއްބާރުލުން
- އިގްތިސާދީ އެހީތެރިކަން: ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި މާލީ ގޮންޖެހުންތަކުން އަރައިގަތުމަށް އިންޑިއާއިން ވަނީ 400 މިލިއަން ޑޮލަރާއި 30 ބިލިއަން އިންޑިއަން ރުޕީސްގެ ކަރަންސީ ސުވޮޕް އެގްރީމެންޓެއް ހަމަޖައްސައިދީފައެވެ.
- ރޫޕީ-ޑިނޯމިނޭޓެޑް ކްރެޑިޓް ލައިން: އަލަށް ތައާރަފްކުރެވުނު 4,850 ކުރޯޑު ރޫޕީސްގެ ކްރެޑިޓް ލައިނަކީ ޑޮލަރުގެ ބަދަލުގައި އިންޑިއާ ރޫޕީއިން ކުރިއަށްދާ ފެސިލިޓީއެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދަރަނި އަދާކުރުމުގައި ރާއްޖެއަށް ބޮޑެތި މާލީ ލުއިތަކެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ.
- މިނިވަން ވިޔަފާރީގެ އެއްބަސްވުން (FTA): ދެގައުމުގެ ދެމެދުގައި 'ސާފްޓާ-ޕްލަސް' (SAFTA-Plus) ފްރޭމްވޯކުގެ ދަށުން މިނިވަން ވިޔަފާރީގެ އެއްބަސްވުމެއް އެކުލަވާލުމުގެ މަޝްވަރާތައް ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ފައްޓަވާފައެވެ.
2. ކަނޑުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ދިފާއީ އެއްބާރުލުން
އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ހަމަޖެހުމާއި ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ދެގައުމުގެ ދިފާއީ ބާރުތަކުގެ މެދުގައި އޮތް ގުޅުން އިތުރަށް ވަރުގަދަކުރުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ.
- އެކަތަ ހާބަރު (Ekatha Harbour) ޕްރޮޖެކްޓް އަވަސްކުރުން.
- ދިވެހި ސިފައިން ތަމްރީނުކުރުމާއި، ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ބެލެހެއްޓުމުގެ ގާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށް އެހީތެރިވުން.
- ކޮލަމްބޯ ސެކިއުރިޓީ ކޮންކްލޭވް (CSC) ގެ ދަށުން ސަރަހައްދީ ސެކިއުރިޓީ ވަރުގަދަކުރުން.
3. ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކާއި އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ
- ތިލަމާލެ ބްރިޖް (GMCP): އިންޑިއާގެ އެހީގައި ކުރިއަށްދާ އެންމެ ބޮޑު އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ މަޝްރޫއު ކަމަށްވާ ތިލަމާލެ ބްރިޖުގެ 76 އިންސައްތައަށްވުރެ ބޮޑު ބައެއް މިހާރު ވަނީ ނިމިފައެވެ.
- އެއާޕޯޓްތައް ތަރައްގީކުރުން: ހަނިމާދޫ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓާއި ގަން އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ތަރައްގީކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށްދެއެވެ.
- އިޖުތިމާއީ މަޝްރޫއުތައް: ރަށްރަށުގެ ފެނާއި ނަރުދަމާގެ މަޝްރޫއުތަކާއި، ހައި-އިމްޕެކްޓް ކޮމިއުނިޓީ ޑިވެލޮޕްމަންޓް (HICDP) ގެ ގިނަ މަޝްރޫއުތަކެއް ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ.
4. ޑިޖިޓަލް، ހަކަތަ އަދި އިޖުތިމާއީ ދާއިރާ
- ފިންޓެކް އަދި ޑިޖިޓަލް: އިންޑިއާގެ 'UPI' އަދި 'RuPay' ކާޑުގެ ހިދުމަތް ރާއްޖެއަށް ތައާރަފްކޮށް، ޑިޖިޓަލް ޕަބްލިކް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ގާއިމުކުރުން.
- އިއާދަކުރަނިވި ހަކަތަ: އިރުގެ އަލިން ހަކަތަ އުފެއްދުމާއި، ހަކަތައިގެ ހަރަދު ކުޑަކުރުމަށް އިންޑިއާގެ ތަޖުރިބާ ރާއްޖެއަށް ހިއްސާކުރުން.
- ކޮންސިއުލޭޓް އޮފީސްތައް: ރާއްޖޭގެ ކޮންސިއުލޭޓެއް އިންޑިއާގެ ބެންގަލޫރުގައި އަދި އިންޑިއާގެ ކޮންސިއުލޭޓެއް އައްޑޫ ސިޓީގައި ގާއިމުކުރުމަށް ރައީސް މުއިއްޒު ވަނީ ނިންމާފައެވެ.
ގުޅުމުގެ ކުރިމަގު
އިންޑިއާއަކީ ރާއްޖެއަށް ދިމާވާ ކޮންމެ ކުއްލި ހާލަތެއްގައި "ފަސްޓް ރެސްޕޮންޑަރ" ނުވަތަ އެންމެ ފުރަތަމަ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ގައުމުގެ ދައުރު އަދާކުރަމުންދާ ގައުމެކެވެ. އިންޑިޔާ ފަސްޓް ޕޮލިސީ އަކީވެސް އެއީއެވެ. 1988 ގެ އުދުވާނީ ހަމަލާއާއި، 2004 ގެ ސުނާމީ، 2014 ގެ މާލޭގެ ފެނުގެ ކްރައިސިސް، އަދި ކޮވިޑް-19 ގެ އާލަމީ ވަބާގެ ތެރޭގައިވެސް އިންޑިއާއިން ވަނީ އެކަން ސާބިތުކޮށްދީފައެވެ.
އޮކްޓޯބަރު 2024 ގައި ސޮއިކުރެވުނު 'ވިޜަން ޑޮކިއުމަންޓް' އަކީ ހަމައެކަނި ކަރުދާހެއްގައި އޮތް އެއްބަސްވުމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ދެގައުމުގެ އިސްވެރިންގެ މެދުގައި އޮތް އިތުބާރު ބޮޑުވެ، ދެގައުމުގެ ރައްޔިތުންނަށް އޭގެ މަންފާ ސީދާ ގޮތެއްގައި ލިބިގެންދާނެ ދެމެހެއްޓެނިވި ޕާޓްނަޝިޕެއްގެ ފެށުމެވެ.
