2026 ވަނަ އަހަރުގެ މޭ މަހުގެ ފަހުކޮޅު، ދެކުނު ޗައިނާ ކަނޑުގެ އުތުރުގައި އޮންނަ، ތައިވާނުގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ 'ޑޮންގްޝާ އައިލެންޑްސް' (Pratas Islands) ގެ ސަރަހައްދުގައި ޗައިނާ އާއި ތައިވާނުގެ ކޯސްޓްގާޑު އުޅަނދުތަކެއްގެ މެދުގައި ވަރުގަދަ މަތިލުމެއް ހިނގައިފިއެވެ. މިއީ މި އަހަރުގެ ތެރޭގައި ޗައިނާގެ ކޯސްޓްގާޑުން މި ސަރަހައްދުގެ މަނާކުރެވިފައިވާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދަށް (Restricted Waters) ވަތް 6 ވަނަ ފަހަރެވެ. މިއީ ޗައިނާއިން އެ ސަރަހައްދުގައި ހިންގާ 'ގްރޭ-ޒޯން' ހަރަކާތްތައް އިތުރުވަމުންދާ ކަމުގެ ހެއްކެއް ކަމަށް މުހައްލިލުން ދެކެއެވެ.
ރޭޑިއޯއިން ބަދަލުކުރި އިންޒާރުތަކާއި ކުރިމަތިލުން
މި ހާދިސާގައި ޗައިނާގެ ކޯސްޓްގާޑް ބޯޓު 'CCG 3501' ވަނީ ޑޮންގްޝާގެ މަނާކުރެވިފައިވާ ސަރަހައްދަށް ވަދެފައެވެ. ތައިވާނުގެ ކޯސްޓްގާޑު ބޯޓު 'ތައިޗުންގް' (Taichung) އިން އެ ބޯޓަށް ހުރަސްއަޅައި، ސަރަހައްދުން ބޭރުވުމަށް އެންގުމުން، ދެ ބޯޓުގެ މެދުގައި 33 ގަޑިއިރަށްވުރެ ދިގުލައިދިޔަ ރޭޑިއޯ މުއާސަލާތީ ޒުވާބެއް ހިނގާފައިވެއެވެ.
ޗައިނާގެ ބޯޓުން ވަނީ ޑޮންގްޝާ އައިލެންޑްސްގެ ސިޔާދަތީ ބާރާއި އިހުތިސާސް އޮތީ ޗައިނާއަށް ކަމަށް ބުނެ، އެއީ އާދައިގެ ޕެޓްރޯލް މިޝަނެއް ކަމަށް ރޭޑިއޯއިން އަންގާފައެވެ. މިއަށް ރައްދުދީ ތައިވާނުގެ ބޯޓުން ބުނެފައިވަނީ، ޗައިނާގެ އަމަލުތަކުން ދައްކުވައިދެނީ އެގައުމުގެ "ސުލްހަވެރިކަމަކީ ކެހިވެރިކަމެއް" ކަމަށާއި، ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން އެކަމަށް ތާއީދު ނުކުރާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ގާނޫނާ ހިލާފަށް ވަދެފައިވާތީ ސަރަހައްދު ދޫކޮށް ދިއުމަށް ތައިވާނުން އިންޒާރު ދިނެވެ.
ޖާސޫސީ ހަރަކާތްތަކާއި ސަރަހައްދީ ސަލާމަތް
ތައިވާނުގެ ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ ކައުންސިލްގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ޖޯސެފް ވޫ (Joseph Wu) ހާމަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ޗައިނާގެ އަސްކަރީ ޖާސޫސީ ޑްރޯންތަކުން ޑޮންގްޝާގެ މަތިން އުދުހި، މައުލޫމާތު އެއްކުރުމުގެ ހަރަކާތްތައް ވަނީ ހިންގާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޖަޕާނުން ފެށިގެން ފިލިޕީންސާ ހަމައަށް އޮންނަ 'ފަސްޓް އައިލެންޑް ޗެއިން' ސަރަހައްދުގައި ޗައިނާގެ 100 އަށްވުރެ ގިނަ އަސްކަރީ އަދި ޖާސޫސީ އުޅަނދު ހަރަކާތްތެރިވަމުންދާކަން އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
ސަލާމަތީ ދިރާސާވެރިން ދެކޭގޮތުގައި، ޗައިނާގެ މި ހަރަކާތްތަކުގެ ބޭނުމަކީ ތައިވާނުގެ ދިފާއީ ބާރުތަކުގެ ގާބިލުކަން ދެނަގަތުމާއި، އެ ސަރަހައްދުގައި ޗައިނާގެ ބާރު ހިނގާކަން ދެއްކުމެވެ. މީގެ އިތުރުން ފިލިޕީންސްގެ ބާރުގެ ދަށުގައިވާ 'ތިތޫ އައިލެންޑް' (Thitu Island) ކައިރީގައިވެސް ޗައިނާގެ މެރިޓައިމް މިލިޝިއާ އާއި ބޯޓުތަކުން ވަނީ މި ދުވަސްވަރު ނުފޫޒު ގަދަކޮށްފައެވެ.
ބައިނަލްއަގުވާމީ ރައްދު
ދެކުނު ޗައިނާ ކަނޑުގައި އުފެދިފައިވާ މި ނުތަނަވަސްކަމާ ގުޅިގެން އެމެރިކާއާއި، އޮސްޓްރޭލިއާ އަދި ޖަޕާނުން ވަނީ ޗައިނާގެ 'ގްރޭ-ޒޯން' އަމަލުތަކާއި ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ނުފޫޒު ފޯރުވަން އުޅުން ކުށްވެރިކޮށްފައެވެ. އެގައުމުތަކުން ބުނާގޮތުގައި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުގެ ގާނޫނުތަކާ ހިލާފަށް ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުން ގެއްލުވާލުމަކީ ދުނިޔޭގެ ވިޔަފާރި ދަތުރުފަތުރަށާއި ކަނޑުގެ ސަލާމަތަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ.
މި ހާދިސާގައި ދެގައުމުގެ ކޯސްޓްގާޑުން ރޭޑިއޯ މެދުވެރިކޮށް ބަދަލުކުރި ހޫނު ބަސްމަގާއި މަންޒަރުތައް Taiwan confronts Chinese coast guard near Pratas Islands ވީޑިއޯއިން ބައްލަވައިލެއްވޭނެއެވެ. މި ވީޑިއޯއިން މި ހާދިސާ ހިނގާދިޔަ ގޮތުގެ އިތުރު ތަފްސީލުތައް ސާފުވެގެންދާނެއެވެ.